Een onweersbui is een van de meest spectaculaire natuurverschijnselen, en bliksem is de krachtige elektrische ontlading ervan. Maar hoe ontstaat bliksem en waarom kiest hij waar hij inslaat? Het antwoord ligt in elektrostatica en luchtionisatie.
Adverteren
Het begint allemaal met opwaartse luchtstromen in een onweerswolk. IJskristallen en waterdruppels botsen tegen elkaar en dragen lading over: de bovenkant van de wolk wordt positief geladen, de onderkant negatief. Dit creëert een enorm elektrisch veld – tot wel 100 miljoen volt.
Wanneer de spanning de diëlektrische constante van de lucht overschrijdt, treedt doorslag op. Eerst beweegt een ‘voorloper’ – een onzichtbaar kanaal van geïoniseerde lucht – vanuit de wolk naar de grond en ‘onderzoekt’ het pad naar beneden.
Tegelijkertijd stijgen tegenstromen – positieve ladingen die zich naar de voorloper uitstrekken – op vanuit de grond (vaak van hoge objecten zoals bomen en torens). Wanneer ze elkaar raken, ontstaat er een geleidend kanaal en vindt de hoofdontlading plaats – de heldere bliksem die we zien. Bliksem slaat niet willekeurig in de grond. Hij volgt het pad van de minste weerstand. Hoge, scherpe en geleidende objecten (metaal, vochtig hout) ioniseren de lucht gemakkelijker, waardoor bliksem daar vaker inslaat. Vandaar de regel: ga tijdens een onweersbui niet onder een boom staan en houd geen metalen voorwerpen vast.
